Obchodzona w Kościele 15 sierpnia uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny sięga V wieku. Znana była pod nazwą Zaśnięcie Bogurodzicy. Prawdę o wzięciu Matki Bożej z ciałem i duszą do nieba w formie dogmatu ogłosił dopiero papież Pius XII w 1950 r. Tego dnia święci się zioła.
Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny należy do najważniejszych świąt maryjnych w Kościele. Od V wieku obchodzone było na Wschodzie a od VII na Zachodzie.
Zaśnięcie Bogurodzicy
W Kościele prawosławnym i w Kościołach katolickich obrządku bizantyjskiego święto nazywane jest Zaśnięciem Maryi i jest to ostatnie święto roku liturgicznego – należy do tzw. 12 wielkich świąt. Nazywane jest też Małą Paschą, bo nawiązuje do Paschy Chrystusa czyli – Matka Boża umarła, zmartwychwstała, wniebowstąpiła i zasiada po prawicy swojego Syna. Uroczystość poprzedza 14-dniowy post.
Tego dnia podczas nabożeństw święci się w kościołach kwiaty i zioła, modląc się o błogosławieństwo plonów. W polskiej tradycji nazywane jest świętem Matki Bożej Zielnej.
Dogmat ogłoszony w 1950 roku
Papież Pius XII 1 listopada 1950 r. ogłosił w konstytucji apostolskiej „Munificentissimus Deus” (Najszczodrobliwszy Bóg), że „Niepokalana Bogarodzica zawsze Dziewica Maryja po zakończeniu swojego ziemskiego życia została z ciałem i duszą wzięta do niebieskiej chwały”.
Dogmat, czyli objawiona, niepodważalna prawda wiary o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny nie mówi jednak nic na temat samej śmierci Maryi. Kwestię tę podjął dopiero papież Jan Paweł II w katechezie 25 czerwca 1997 r. Opowiedział się wówczas za tezą, że Maryja, podobnie jak każdy człowiek, umarła, a następnie została przez Jezusa wskrzeszona, czyli dostąpiła zmartwychwstania z ciałem i duszą i została wzięta do nieba.
„Choć Kościół głosi, że Maryja została zachowana od grzechu pierworodnego na mocy szczególnego przywileju Bożego, nie znaczy to, że otrzymała Ona również cielesną nieśmiertelność” – powiedział papież. Dodał, że „przejście do innego życia było dla Maryi dojrzewaniem łaski w chwale, toteż w tym właśnie przypadku można było pojmować śmierć jako »zaśnięcie«”.
Tradycja starsza niż dogmat
Treść ogłoszonego przez Piusa XII 1 listopada 1950 r dogmatu potwierdziła wielowiekową wiarę Kościoła. Święto Wniebowzięcia Matki Bożej obchodzone było już na przełomie V i VI wieku pod nazwą Zaśnięcie Bogurodzicy, czyli Koimesis. W Ogrodzie Oliwnym wzniesiono świątynię ku czci Zaśnięcia Matki Bożej.
Tradycja wschodnia do dziś uznaje, że Maryja przeszła przez bramę śmierci (zasnęła w Panu) i dopiero po tym została wzięta z ciałem i duszą do nieba. Cerkiew prawosławna świętuje trzy fakty: śmierć – zaśnięcie Matki Bożej, jej zmartwychwstanie i następujące po nim wniebowzięcie. W związku z tym, według słów biskupa Łazarza (Puhalo), nie mówi się, że chrześcijanin umiera, tylko że „udaje się na spoczynek” lub „zasypia”, ponieważ „śmierć jest tylko chwilą, po której każdy człowiek wstaje”.
W Kościele Zachodnim święto obchodzono od VII w. pod nazwą Wniebowzięcia.
Święto Matki Bożej Zielnej
W tradycji ludowej, 15 sierpnia obchodzone jest święto Matki Bożej Zielnej (w Polsce), Korzennej (w Czechach), Kwietnej (w Niemczech – w Bawarii i Nadrenii), Żytniej (w Estonii). Tego dnia podczas nabożeństw święci się kwiaty i zioła, modląc się o błogosławieństwo dla pól i plonów.
Istnieją dwa tłumaczenia tego zwyczaju. Jeden związany jest z apokryfami, czyli niekanonicznymi księgami, według których św. Tomasz po Wniebowzięciu wszedł do grobu, gdzie miało spoczywać ciało Maryi, i zobaczył tam jedynie kwiaty i zioła. Drugi przekaz mówi, że kwiaty i zioła są symbolem Matki Bożej, która jest „najpiękniejszym owocem ziemi”.
Wierzono powszechnie, że poświęcony w kościele bukiet nabiera właściwości leczniczych. W drodze powrotnej z kościoła pozostawiano zioła na polach, aby szkodniki nie zagrażały zbiorom. Po kilku dniach zabierano je do domu i przechowywano za obrazami religijnymi.
Jasna Góra i pielgrzymki wiernych
Na ten dzień miliony wiernych z całego kraju docierają w pielgrzymkach pieszych na Jasną Górę, gdzie do dziś odbywają się centralne uroczystości religijne.
